نيست و جايز است متولَّى وقف ، بدون مراجعه به حاكم با متصرّف يا تلف كننده با رعايت مصلحت وقف ، در مورد اجرت يا عوض آن توافق نمايد . س 2039 : زمين موقوفه‌اى وجود دارد كه داراى راهى است كه فقط براى عبور چارپايان مناسب است و در حال حاضر به سبب ساخت و ساز خانه در كنار آن بايد راه مزبور توسعه پيدا كند ، آيا توسعه آن از دو طرف بطورى كه به مقدار مساوى از زمين وقفى و املاك شخصى را در بر بگيرد جايز است ؟ و بر فرض عدم جواز ، آيا جايز است براى توسعه راه ، آن مقدار از زمين وقفى از متولَّى آن اجاره شود ؟ ج : تغيير وقف به محلّ عبور و جاده جايز نيست ، مگر آنكه ضرورت الزام آورى آن را اقتضا كند و يا خود موقوفه براى انتفاع از آن نياز به آن راه داشته باشد ، ولى اجاره زمينى كه وقف منفعت است براى توسعه راه عبور و مرور با رعايت مصلحت وقف اشكال ندارد . س 2040 : زمينى بيست سال پيش وقف اهالى منطقه‌اى شده تا اموات خود را در آن دفن كنند و واقف توليت آن را براى خودش و سپس براى يكى از علماى شهر كه در وقفنامه ذكر كرده قرار داده و كيفيت انتخاب متولَّى بعد از عالم مزبور را هم معيّن نموده است ، آيا متولَّى كنونى حقّ تغيير وقف يا تغيير بعضى از شرايط آن و يا اضافه كردن شرايط ديگر به آن را دارد ؟ و اگر اين تغيير بر جهتى كه زمين براى آن وقف شده تأثير بگذارد ، مثل اينكه آن را ايستگاه ماشين نمايد ، آيا موضوع وقف به حال خود باقى مىماند ؟ ج : با اين فرض كه وقف از نظر شرعى با تحقق قبض ، محقق و نافذ شده است ، ديگر تغيير و تبديل آن و همچنين تغيير بعضى از شرايط و يا اضافه كردن شرايط جديد به آن توسط واقف يا متولَّى جايز نيست و با تغيير وقف از حالت قبلىاش ، وقفيّت آن زايل نمىشود . س 2041 : فردى مغازه خود را براى ايجاد صندوق قرض الحسنه وابسته به مسجد وقف كرده و از دنيا رفته است و چندين سال است كه آن مكان بسته مانده و در حال حاضر در معرض خرابى است ، آيا استفاده از آن براى كارهاى ديگر جايز است ؟ ج : اگر وقف مغازه براى ايجاد صندوق قرض الحسنه در آن ، محقق شده باشد ، و فعلًا نيازى به ايجاد صندوق قرض الحسنه در آن مسجد نباشد ، استفاده از آن براى صندوقهاى قرض الحسنه‌اى كه وابسته به مساجد ديگر باشد ، اشكال ندارد و اگر اين هم ممكن نباشد استفاده از آن در هر كار خيرى جايز است . س 2042 : شخصى قطعه زمينى را با سهم آب آن براى خواندن تعزيه امام حسين " عليه السلام " كه در يكى از شبهاى محرم يا صفر و در شب شهادت امير المؤمنين " عليه السلام " در مسجد " الحّى " برگزار مىشود ، وقف نموده است و بعداً به يكى از ورثه‌اش وصيّت كرده كه آن زمين را در اختيار وزارت بهداشت قرار بدهد تا بيمارستانى در آن ساخته شود ، اين كار چه حكمى دارد ؟ ج : تغيير و تبديل وقف از وقف منفعت به وقف انتفاع ، جايز نيست ، ولى اجاره دادن آن براى ساخت بيمارستان و مصرف اجاره آن در جهت وقف ، به شرطى كه به مصلحت وقف